KOBIETA, ŻYCIE Z CHOROBĄ

Endometrioza wymaga planu na całe życie

7 MAJA, 2020

Późne rozpoznanie lub niewłaściwe leczenie endometriozy może prowadzić do wielu powikłań, znacznie pogarszających komfort życia codziennego. Leczenie, zarówno operacyjne jak i farmakologiczne, dają szanse na zahamowanie choroby lub chociaż spowolnienie jej rozwoju.

Endometrioza ma charakter postępujący i może prowadzić do stopniowej destrukcji narządów. Chroniczne stany zapalne powodujące podrażnienia otrzewnej doprowadzają do powstawania między narządami tkanki bliznowej, czyli zrostów. Mogą one powodować nieodwracalne zmiany anatomiczne. Do najpopularniejszych dysfunkcji powodowanych przez zrosty należą:

  • niedrożność jelit
  • niedrożność jajowodów
  • zaburzenia motoryki jelit

Endometrioza może również upośledzać płodność, choć brakuje jakichkolwiek badań, czy endometrioza jest bezpośrednią przyczyną niepłodności, czy jedynie ją ogranicza. Wiadomo na pewno, że płodność u kobiet, u których stwierdzono endometriozę jest dziesięciokrotnie mniejsza w porównaniu do kobiet zdrowych.

W rzadkich przypadkach istnieje ryzyko bezpośredniego zagrożenia życia. Wskutek zaniedbania, zbyt późnej diagnozy, kobieta może być zmuszona np. do wykonania stomii, usunięcia jajników, jajowodów, a w skrajnych przypadkach do całkowitej histerektomii.

Dlatego tak ważne jest, by zdiagnozować endometriozę we wczesnym stadium i jak najwcześniej podjąć próby zahamowania postępu choroby i zachowania płodności.

ENDOMETRIOZA – DIAGNOSTYKA

Wykrycie endometriozy nie jest łatwym zadaniem, chociaż można ją podejrzewać u każdej kobiety borykającej się z bardzo bolesnymi miesiączkami. Samo badanie ginekologiczne nie daje odpowiedzi na pytanie czy mamy do czynienia z endometriozą. Również badanie obrazowe USG nie zawsze rozwiewa wątpliwości. Do ostatecznego rozpoznania konieczne jest wykonanie laparoskopii, w trakcie której ginekolog może w sposób bezpośredni obejrzeć narząd rodny kobiety i pobrać wycinki do badania histopatologicznego. W trakcie laparoskopii możliwe jest usunięcie wszystkich lub części wszczepów. Biorąc pod uwagę, że objawy endometriozy są bardzo niespecyficzne, jedynie u 1 na 4 kobiety diagnoza będzie od razu właściwie postawiona. Przy podejrzeniu endometriozy lekarz zleca również wykonanie badania krwi – poziom markeru CA-125. W niektórych przypadkach pomocna jest również tomografia komputerowa.

Amerykańskie Towarzystwo Medyczne Rozrodu (ASRM) dokonało klasyfikacji endometriozy według kilku stopni:

I stopień (minimalny) – ogniska endometriozy są niewielkie, mają poniżej 5 mm; w jajnikach oraz jajowodach widoczne są nieunaczynione zrosty;

II stopień (łagodny) – występujące zmiany osiągają średnicę powyżej 5 mm, a zrosty zlokalizowane są w jajnikach, jajowodach; zmiany endometrialne mogą być również widoczne w zagłębieniu odbytniczo-macicznym; ponadto u kobiet pojawiają się torbiele czekoladowe (endometrialne);

III stopień (umiarkowany) – więzadła krzyżowo-maciczne są w zroste z jajowodami i jajnikami; występowanie zrostów obserwuje się również w strzępkach jajowodów, a w zrostach jajników obecne są ogniska endometriozy;

IV stopień (ciężki) – jest to najcięższa postać endometriozy, w której macica jest nieruchoma, przyrośnięta w tyłozgięciu i do jelit lub przemieszczona ku tyłowi. Nieciekawie wyglądają również jelita, które są w zrostach z otrzewną zagłębienia odbytniczo-macicznego; zmiany endomtriozy znajdują się również w pochwie, wyrostku robaczkowym, pęcherzu moczowym oraz szyjce macicy.

ENDOMETRIOZA – LECZENIE

Leczenie farmakologiczne endometriozy. Pacjentkom przepisywane są preparaty antykoncepcyjne, gestageny oraz leki zmniejszające wydzielanie gonadotropiny przez przysadkę i estrogenów przez jajniki, których zadaniem jest zahamowanie wzrostu błony śluzowej w macicy oraz ogniskach endometriozy. Chociaż metody te mają na celu łagodzenie objawów oraz ograniczenie rozwoju choroby to jednocześnie mają działanie antykoncepcyjne, co niestety nie poprawia płodności pacjentki po zakończonej kuracji. Według niektórych lekarzy leczenie endometriozy środkami antykoncepcyjnymi mija się z celem, ponieważ czas reprodukcyjny kobiety ucieka. W konsekwencji płodność kobiety po leczeniu nie ulega poprawie, a im kobieta jest starsza tym trudniej jest jej zajść w ciążę.

Leczenie operacyjne endometriozy. Leczenie operacyjne przeprowadzane jest najczęściej za pomocą laparoskopii. Metoda ta ma również właściwości diagnostyczne i terapeutyczne, ponieważ pomaga w postawieniu diagnozy oraz umożliwia usunięcie zmian chorobowych. Zazwyczaj wskazaniem do usunięcia są torbiele endometrialne, których średnica przekracza 3 cm. Zdarza się, że zabieg wyłuszczenia jajnika kończy się zniszczeniem prawidłowej tkanki jajnika. Ponadto podczas laparoskopii możliwe jest usunięcie zrostów, które utrudniają zajście w ciążę. W ciągu pół roku po zabiegu płodność kobiety znacznie się poprawia, przez co istnieje większa szansa na zapłodnienie.

Jeśli po zabiegu kobieta nadal nie może zajść w ciąże, rozważa się inne metody leczenia. Kiedy nic nie pomaga, u kobiet niepłodnych wykorzystuje się technikę inseminacji,czyli wspomagania rozrodu lub in vitroMetoda dobierana jest w oparciu o wiek pacjentki oraz czas trwania starań o dziecko. Im pacjentka jest starsza, tym jej rezerwa jajnikowa jest mniejsza. Z kolei młodsze kobiety, które mają drożne jajowody, krótki czas trwania niepłodności oraz partnera z właściwymi parametrami nasienia, poddawane są diagnostyce i ewentualnie leczeniu laparoskopowemu, a następnie inseminacji w cyklu naturalnym. Z metod zapłodnienia pozaustrojowego korzysta się dopiero wtedy, gdy wszystkie inny metody zawiodły.

Ważne! Skuteczność metod wspomagających zapłodnienie jest znacznie mniejsza u kobiet z endometriozą.

Ostatnio dużą uwagę w leczeniu endometriozy zwraca się na odpowiednią dietę oraz wysiłek fizyczny. Dzięki włączeniu do jadłospisu większej ilości owoców oraz warzyw i ograniczeniu mięsa, można zminimalizować ryzyko zachorowania na endometriozę. Owoce i warzywa zawierają przeciwutleniacze: witaminę A, C, E oraz beta karoten (żółte i czerwone warzywa oraz owoce).

Na poprawę zdrowia dobrze wpływa wykluczenie z diety tłuszczów trans, które nasilają działanie prozapalnych prostaglandyn. Tłuszcze trans w sposób naturalny zawarte są w mięsie oraz mleku, jednak najbardziej niebezpieczne są te, które znajdują się w margarynie. Warto również unikać jedzenie potraw smażonych, ponieważ wskutek oddziaływania wysokiej temperatury i tlenu, dochodzi do uszkodzenia struktury zdrowych tłuszczów i przekształcenia ich w tłuszcze szkodliwe. Zaleca się z kolei spożywanie kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6, które znajdują się w dużych ilościach, np. w rybach.

Pewne badania naukowe dowiodły, że kobiety z endometriozą, które wyeliminowały ze swojej diety pszenicę, odczuwają znacznie mniejsze dolegliwości bólowe. Przywrócenie pszenicy do jadłospisu spowodowało nawrót dolegliwości. Niektórzy twierdzą, że dużą rolę w tworzeniu się dolegliwości jaką jest endometrioza odgrywa właśnie gluten.

Na koniec należy wspomnieć o aktywności fizycznej. Kobiety aktywne, które regularnie uprawiają wysiłek fizyczny są w mniejszym stopniu narażone na ryzyko tworzenia się zrostów i znacznie rzadziej uskarżają się na dolegliwości bólowe. Ponadto dzięki regularnej aktywności narządy pracują lepiej, podobnie jak metabolizm.


[pvc_stats postid="" increase="1" show_views_today="0"]

POWIĄZANE ARTYKUŁY