Hormonoterapia jest podstawową opcją leczenia u pacjentów z rakiem prostaty w zaawansowanym stadium rozwoju, gdy nowotwór daje przerzuty. Można ją stosować w formie zastrzyków lub postaci doustnej, która odznacza się nie tylko wygodą stosowania, lecz także mniejszą toksycznością.1

Rak gruczołu krokowego znajduje się w czołówce najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Dlaczego tak się dzieje? Czy profilaktyka zawodzi?

Rak gruczołu krokowego to tzw. choroba cywilizacyjna i jest związana ze stylem życia, szczególnie z odżywianiem. Dieta bogata w wysokotłuszczowe, przetworzone produkty zwiększa ryzyko rozwoju tego nowotworu. W związku z tym jego profilaktyka polega przede wszystkim na prowadzeniu odpowiedniego stylu życia, stosowaniu zdrowej diety – najlepiej śródziemnomorskiej, a więc diety bogatej w tłuszcze roślinne, warzywa i owoce, z naciskiem na spożycie pomidorów, a także ryby i owoce morza, a z ograniczoną ilością czerwonego mięsa.

Poza tym ryzyko zachorowania znacząco podnosi występowanie raka prostaty u krewnych pierwszego stopnia (ojciec, brat). Nowotwór ten może być też dziedziczony w linii żeńskiej – mutacje w genach BRCA1 i BRCA2, które są związane z rakiem piersi i nowotworami ginekologicznymi, a więc częstymi nowotworami, mogą odpowiadać także za raka prostaty.

Rak gruczołu krokowego nie daje żadnych objawów na początkowym etapie rozwoju, dlatego w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu tego nowotworu tak ważne są regularne wizyty u urologa. W związku z tym Polskie Towarzystwo Urologiczne postuluje zniesienie skierowania do urologa, tak aby pacjenci mieli swobodny dostęp do tego specjalisty. W Polsce nie ma zorganizowanego programu badań przesiewowych w kierunku raka prostaty. Jednak od niedawna realizowany jest projekt unijny mający na celu wczesne jego wykrywanie, bazujący na oznaczaniu stężenia PSA i per rectum, czyli badaniu gruczołu krokowego palcem przez odbyt. W przypadku nieprawidłowości kolejnym krokiem jest wykonanie rezonansu magnetycznego.

Jak powinna wyglądać właściwa ścieżka diagnostyczna pacjenta z rakiem gruczołu krokowego?

Pacjent z już rozpoznanym nowotworem powinien mieć wykonaną dodatkową diagnostykę – scyntygrafię kości, tomografię jamy brzusznej, a w wybranych przypadkach badanie PET (pozytonowa tomografia emisyjna). Następnie lekarz, w porozumieniu z pacjentem, decyduje o metodzie leczenia. Może to być prostatektomia radykalna, czyli usunięcie prostaty, a także radioterapia. Może również podjąć decyzję o opóźnieniu leczenia i obserwacji pacjenta. Wszystko zależy od stopnia zaawansowana i złośliwości guza.

Jaką rolę w procesie diagnostycznym odgrywa zespół wielospecjalistyczny?

Zespół ten zbiera się w kluczowych momentach, kiedy trzeba podjąć decyzje istotne dla diagnostyki i leczenia pacjenta. Wspólnie decyduje o kolejnych krokach postępowania.

W raku gruczołu krokowego męskie hormony płciowe, zwane androgenami, pobudzają komórkę nowotworową do wzrostu i podziałów. Stąd leczenie polega na blokowaniu syntezy androgenów w jądrach (ADT). Takie postępowanie jest stosowane głównie u pacjentów z przerzutowym rakiem gruczołu krokowego.

Obecnie uważa się, że samo leczenie wyłączające produkcję androgenów w jądrach jest niewystarczające. Większość pacjentów z chorobą przerzutową wymaga mocniejszego leczenia, czyli połączenia ADT z którymś z nowoczesnych leków hormonalnych, a w niektórych przypadkach także dodatkowo chemioterapii. Połączenie ADT oraz nowoczesnego leku hormonalnego to tzw. leczenie dwumodalne, a dołączenie do tego skojarzenia chemioterapii to tzw. leczenie trójmodalne. To ostatnie jest stosowane u pacjentów z bardziej agresywną postacią choroby. Natomiast leczenie dwumodalne jest stosowane u pacjentów, u których oceniamy, że choroba będzie mniej dynamiczna, a także u tych z bardziej agresywną postacią choroby z przeciwwskazaniami do chemioterapii.

Leczenie dwu- i trójmodalne niebywale poprawia wyniki leczenia i czas trwania kontroli choroby nowotworowej, w porównaniu do samej kastracji ADT.

Czy leczenie hormonalnie niesie ze sobą jakieś konsekwencje dla układu krążenia?  Jak można tego uniknąć lub zminimalizować?

U pacjentów z nowotworem gruczołu krokowego leczenie hormonalne zwiększa ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Pod tym pojęciem kryją się również – o czym się zapomina – epizody niedokrwienia ośrodkowego układu nerwowego, które często skracają życie pacjentów. Dlatego zaleca się, aby w zaawansowanym raku prostaty zintensyfikować opiekę internistyczną i kardiologiczną, tak aby stan ogólny chorego był jak najlepszy, szczególnie że nowotwór ten często dotyczy mężczyzn w średnim i starszym wieku, a więc często z wielochorobowością.

Jakie są obecnie formy leczenia farmakologicznego? Jakie są jego postaci?

ADT może być stosowane w formie iniekcji, i taką postać ma większość leków, lub w najnowszej postaci jaka jest forma doustna.

Jakie korzyści dla pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty wynikają ze stosowania doustnej bądź podskórnej formy podania?

Lekarz, który dobiera tego typu leczenie, bierze pod uwagę preferencje pacjenta, chociażby to, czy boi się igieł. Z drugiej strony niektóre leki w formie iniekcji mogą być podawane raz na pół roku, co dla niektórych pacjentów jest niezwykle wygodne. Z kolei lek doustny przyjmowany jest raz dziennie i na tle innych terapii dążących do obniżenia stężenia androgenów wyróżnia się korzystniejszym wpływem na układ sercowo naczyniowy.

Materiał wydany przy wsparciu firmy Accord PL-Corp-Corp-01685

POPRZEDNI