Pacjenci coraz częściej skarżą się na przewlekłe zmęczenie, obniżoną koncentrację czy tzw. „mgłę mózgową”. Objawy te budzą niepokój i rodzą pytania: skąd się biorą, czy są groźne i jak sobie z nimi radzić?

Jak często spotyka się pan profesor z pacjentami skarżącymi się na takie objawy neurologiczne, jak przewlekłe zmęczenie, obniżona koncentracja czy tzw. „mgła mózgowa”? I jakie mogą być ich przyczyny? 

To jedne z najczęstszych objawów neurologicznych, ale z racji tego, że są dość niespecyficzne, to nie wskazują od razu na konkretną chorobę. Z tego względu wymagają przeprowadzenia dokładnego wywiadu z pacjentem i – jeżeli to konieczne – ukierunkowanej diagnostyki, żeby wykluczyć poważne schorzenia. Na szczęście zwykle nie oznaczają trwałej, poważnej choroby, tylko przejściowe zaburzenie w funkcjonowaniu układu nerwowego. Mogą być wywołane m.in. zaburzeniami snu, stresem i przeciążeniem psychicznym, nieodpowiednią dietą, siedzącym trybem życia, złą postawą ciała i brakiem aktywności fizycznej, ale też zanieczyszczeniami powietrza czy przebytymi infekcjami.

W jaki sposób można wspierać układ nerwowy?

Przede wszystkim należy zadbać o zdrowy styl życia. Ważne jest zapewnienie rytmów dobowych, regularny sen, zmniejszenie ekspozycji na sztuczne światło, w tym korzystania ze smartfonu czy komputera, większa ilość ruchu w ciągu dnia i regeneracja po wysiłku, zarówno fizycznym, jak i psychicznym, a także wyeliminowanie z diety nadmiaru cukru i przetworzonej żywności. Równie istotne jest ograniczenie długiego siedzenia w złej pozycji, zadbanie o wyprofilowane krzesło czy odpowiednie obuwie. Złe nawyki powodują bowiem przeciążenia i ucisk nerwów, co z czasem może prowadzić do przewlekłych dolegliwości neurologicznych. Warto podkreślić, że u niektórych pacjentów problemem jest też stosowanie restrykcyjnych, niepotwierdzonych naukowo diet, które sprawiają, że w organizmie zaczyna brakować niezbędnych substancji odżywczych, witamin czy minerałów.

Jakie znaczenie dla funkcjonowania układu nerwowego ma suplementacja witamin z grupy B czy antyoksydantów?

W neurologii od dawna stosuje się w uzasadnionych przypadkach suplementację witaminami z grupy B, ponieważ ich niedobór bardzo szybko odbija się na funkcjonowaniu układu nerwowego. Każda z nich działa nieco inaczej, ale razem tworzą swoisty „zespół wspierający” dla mózgu i nerwów. Dla przykładu:

• witamina B1 pomaga w produkcji energii z glukozy, czyli głównego „paliwa” dla mózgu, dzięki czemu poprawia pamięć i koncentrację;
• witamina B2 chroni komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym, zmniejszenia uczucie zmęczenia i znużenia;
• witamina B3 wspiera przewodnictwo nerwowe, zapobiega problemom z pamięcią i bezsenności;
• witamina B5 jest niezbędna do wytwarzania acetylocholiny, ważnego neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za pamięć i koncentrację oraz utrzymanie sprawności umysłowej na prawidłowym poziomie;
• witamina B6 bierze udział w produkcji neuroprzekaźników, takich jak serotonina, czy dopamina, dzięki czemu poprawia nastrój i wspiera dobry sen.

Podobnie wpływ antyoksydantów, czyli substancji chroniących komórki przed stresem oksydacyjnym, od dawna jest przedmiotem badań naukowych. Wiadomo, że chronią one neurony przed uszkodzeniem, spowalniając proces starzenia mózgu, wspomagają pamięć i koncentrację, łagodzą skutki stresu, przeciążenia psychicznego i zmęczenia. Ich podstawowym źródłem – podobnie jak witamin z grupy B – powinna być dieta. Bogatym źródłem antyoksydantów są produkty zawierające witaminy (głównie C, E, A), a także cynk, selen czy mangan. W suplementach diety wykorzystywane są naturalne związki roślinne: polifenole (np. resweratrol z winogron, honokiol z magnolii, kurkumina z kurkumy czy flawonoidy z zielonej herbaty czy owoców jagodowych), likopen z pomidorów, kwas alfa-liponowy, koenzym Q10. Szczególnie warto zwrócić uwagę na honokiol, który charakteryzuje się wysokim potencjałem neutralizowania wolnych rodników, czym wspiera odporność komórek na stres oksydacyjny, a dodatkowo poprawia jakość snu głębokiego.

Czy dostrzega pan profesor potrzebę suplementacji wspierającej funkcje poznawcze, np. u pacjentów odczuwających przeciążenie lub stres?

Suplementy powinny być dodatkiem do zdrowego stylu życia, a nie jego zamiennikiem, czy jedyną metodą terapii. Kluczowe są: regularny sen i aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i próba redukcji stresu. Dopiero w tym kontekście suplementacja może być rozsądnym wsparciem. Wcześniej warto skonsultować się z lekarzem i wykluczyć choroby neurologiczny wymagające tradycyjnego leczenia. Poza tym decydując się na suplementy należy unikać zasady „im więcej, tym lepiej” – duża dawka nie oznacza większej skuteczności, a czasem wręcz przeciwnie.

Na co pacjenci powinni zwrócić uwagę, wybierając preparat wspierający układ nerwowy?

Przede wszystkim na źródło i jakość produktu. Ważne jest, czy preparat pochodzi od wiarygodnego producenta i czy przeszedł odpowiednie badania, zgodne z przepisami prawa.

POPRZEDNI